Prof. Dr. Orta: Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta

Trakya, son 90 yılın en kurak dönemini yaşarken, İstanbul'un su ihtiyacını karşılayan barajlardan Kırklareli'nin Vize ilçesinde bulunan Kazandere ile Pabuçdere barajları yağış olmaması nedeniyle kurudu. Prof. Dr. Halim Orta, "Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta" dedi.

2020-12-15 11:25:53 turkiye
Prof. Dr. Orta: Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, yağışların olmaması nedeniyle kuraklığın artığını ve Türkiye’nin son iki yıldır ciddi bir kuraklık yaşandığını söyledi.

Türkiye’nin meteorolojik ve tarımsal kuraklığın tehlikesi altında bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Orta, İstanbul, İzmir gibi büyükşehirlerdeki barajların doluluk oranlarının yüzde 25-30’lara kadar düştüğünü belirterek, Trakya’daki durumun daha farklı olduğunu ifade etti.

‘ELZEM OLARAK YER ÜSTÜ SU KAYNAKLARINI GELİŞTİRMEMİZ GEREK’

Trakya’da daha ziyade yer altı su kaynaklarının kullanıldığını belirten Orta, şunları söyledi:

* Trakya’da maalesef içme kullanma suyu olarak biz daha ziyade yer altı su kaynaklarını kullanıyoruz. Bizde de boyu daha vahim.

Nasıl vahim, örneğin düşecek yağışlarla İstanbul yer üstü kaynakları kullandığı için kısa sürede toparlayabilirken kuyu sularının yer altı sularının derin su kuyularını kullanan bölgelerde bu toparlanma daha gecikebilir ve sıkıntılarla karşılaşabiliriz.

Zaten Türkiye su zengini bir ülke değil. Şöyle değil, şimdi yıllık kişi başına düşen su potansiyeli 1000 ila 2 bin metreküp bölü yıl olan yani kişi başına yılda 1 ila 2 metreküp düşen ülkeler ve bölgeler her an su sıkıntısıyla karşı karşıya olan ülkeler demektir.

Bizim ülkemiz de bugün 95 milyar metreküp civarın da kullanabileceğimiz yer üstü su kaynağımız var. 12 milyar metreküpte su altı kaynağımız var. 3-4 metreküp sınır aşan sularımızdan toplarsak 110 milyar metreküp suyumuz var.

110 milyar metreküp suyu 82 milyon nüfusumuza bölsek aldığımız göçlerle daha başka bizim şu anda yıllık su potansiyelimiz 1300-1350 metreküp bölü yıl kişi başına.

Dolayısıyla biz zaten her an su kısıtıyla karşılaşabilecek sıkıntılı ülkeler içindeyiz. Bu bir yanlış algıdır. O nedenle çok kısa sürede elzem olarak yer üstü su kaynaklarını geliştirmemiz gerekir.

‘KURAKLIK TEHLİKELİ BOYUTTA’

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, kuraklığın tehlikeli boyutta olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta. Tehlike boyutları şu, insanlık tarihine baktığımızda var olduğundan beri 3 şeyden korkmuş insanlar. Açlık-kıtlıktan korkmuşlar, salgın hastalıktan korkmuşlar, savaşlardan korkmuşlar.

Bu nedenle devamlı kaçarak gıda arayarak hastalıktan ve savaştan kaçarak dünya düzeyine yayılmışlar. Son 100 yılda bunlara biraz ara verilmiş gibiydi.

Ne oldu son 100 yıla baktığınız da açlık ve kıtlık önemli düzeyde dünyanın birçok bölgesinde azalmış idi. Salgın hastalıkların çoğu kontrol altına alınma noktasında idi, savaşlar ve barışlarda insan hakları evrensel beyannamesinden epey yoluna girmeye başlamıştı. Şu anda iki tane sıkıntı ile karşı karşıyayız.

* Bir tanesi gıda güvenliği, ikincisi de salgın hastalıklar ile mücadele. Yani baktığınız da dünya kurulduğundan bu yana o temel etkiden çokta bir şey değişmemiş onu görüyoruz.

*Onlar halen insanı yaşamı tehdit etmeye devam ediyor. Sıkıntı hakikaten büyük şöyle büyük. Bir an önce bu farkındalığı yaşamamız lazım. Eğer bu farkındalığı yaşamazsak nedir bu farkındalık.

Bugün yaşadığımız olayın esas müsebbibi küresel ısınma ve iklim değişikliği. 2015’te Fransa Paris’te iklim değişikliği panelinde 2 bin 100’e kadar yani bu yüz yılın sonuna kadar ısınmanın beş santigrat dereceyi bulacağı söylendi. Tüm katılımcılar ortak bir kararla bunu iki santigrat derecede tutacağını vaat ettiler.

Sözleşmenin altına imza koydular. Yapılan çalışmalar şunu gösteriyor. Eğer bir bölgede, bir ülke de bir kıta da bir coğrafyada yıllık ortalama sıcaklık 1 ile 1,5 derece artsa bile yağış yüzde 10 düşüyor. Yüzde 10 yağış düşerse ne olur? Yağış yüzde 10 düşürse akarsu debileri yüzde 40-70 düşüyor, yarısı gidiyor.

*  Dolayısıyla bunun önüne geçebilmenin yegane yolu küresel ısınmayı durdurmadan geçiyor. Şu anda esas sıkıntı iklim bilimcilerine göre soğuma yaşamamız gereken bir dönemde biz ısınmayı yaşıyoruz. Ciddi bir ısınma.

‘KÜÇÜK BARAJ VE GÖLETLER YAPMAMIZ LAZIM’

Prof.Dr. Halim Orta, su depolamanın çok önemli olduğunun altına çizerek, suyu depolamak için eko sistemli değiştirmeyen küçük depolama tesisleri olan göletler ve barajlar yapılmasıyla biran önce yer üstü su kaynaklarının kullanılması gerektiğini kaydetti. Orta, şunları söyledi:

Trakya’da şu anda bizim 2.8 milyar metreküp yer üstü suyumuz, 0.4 metreküp yer altı suyumuz var. Ama biz maalesef bu 2.8 milyar metreküp yer üstü suyunu bahsettiğim gibi hatta bununla ilgili olarak bir projede yapmıştık.

*Trakya’nın 750 köyü var dedik ki, her köye bir gölet. Her Organize Sanayi Bölgesi’ne bir baraj, bir gölet. Yani yer altı suyunu kullanmayalım dedikçe bizim yer altı suyu beslenmemiz 0.4 milyar metreküp şu anda tahminimize göre. Sanayi ağırlıklı olmak üzere kullanım 1.5 milyar metreküp. Yani dört katı su kullanıyoruz.

* Bu da yer altı su tablasını korkunç derecede aşağıya çekiyor. Yani ben bölgede 30 yıldan beri arazide su kaynakları çalışan bir bilim insanı olarak 20-25 yıl önce 70-80 metrede olan Ergene’deki su tablası bugün 400 metreleri aşmış durumda.

Ne yapacağız ekosistemi ve doğal dengeyi bozmayan etkilemeyen küçük ve orta ölçekli gölet ve barajlar yapmamız lazım ve bunları alternatif kullanımı, örneğin normal yıllarda hayvan içmesinde, tarımsal sulamada kullanırken sıkıntılı dönemde derhal bunları içme ve kullanma suyu olarak yerleşim bilimlerine tahsis etmemiz lazım.

Puan Durumu
  • TakımlarPO
  • 1 Beşiktaş 44 20
  • 2 Fenerbahçe 42 20
  • 3 Galatasaray 39 20
  • 4 Gaziantep FK 35 20
  • 5 Aytemiz Alanyaspor 34 20
  • 6 Trabzonspor 33 20
  • 7 Hatayspor 32 20
  • 8 Fatih Karagümrük 30 20
  • 9 Evkur Yeni Malatyaspor 27 20
  • 10 Antalyaspor 26 20
  • 11 Göztepe 25 20
  • 12 Kasımpaşa 25 20
  • 13 Çaykur Rizespor 25 20
  • 14 Sivasspor 24 20
  • 15 Başakşehir 24 20
  • 16 Atiker Konyaspor 23 20
  • 17 Kayserispor 19 20
  • 18 Gençlerbirliği 19 20
  • 19 MKE Ankaragücü 18 20
  • 20 BB Erzurumspor 17 20
  • 21 Denizlispor 14 20
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Giresunspor 38 18
  • 2 Istanbulspor 37 18
  • 3 Yilport Samsunspor 36 18
  • 4 Altay İzmir 32 18
  • 5 Adana Demirspor 31 18
  • 6 Keçiörengücü 31 18
  • 7 Bursaspor 30 18
  • 8 Tuzlaspor 30 18
  • 9 Altınordu 28 18
  • 10 Royal Hastanesi Bandirmaspor 27 18
  • 11 Adanaspor 21 18
  • 12 Ümraniyespor 20 18
  • 13 Boluspor 19 18
  • 14 Menemenspor 19 18
  • 15 Akhisar Belediyespor 16 18
  • 16 Balıkesirspor 16 18
  • 17 Ankaraspor 10 18
  • 18 Eskişehirspor 4 18
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Manchester City 41 19
  • 2 Manchester United 40 19
  • 3 Leicester City 38 19
  • 4 West Ham United 35 20
  • 5 Liverpool 34 19
  • 6 Tottenham Hotspur 33 18
  • 7 Everton 32 17
  • 8 Chelsea 30 20
  • 9 Arsenal 30 20
  • 10 Aston Villa 29 18
  • 11 Southampton 29 19
  • 12 Leeds United 26 19
  • 13 Wolverhampton Wanderers 23 20
  • 14 Crystal Palace 23 20
  • 15 Burnley 22 19
  • 16 Newcastle United 19 20
  • 17 Brighton & Hove Albion 17 19
  • 18 Fulham 12 18
  • 19 West Bromwich Albion 11 20
  • 20 Sheffield United 5 19
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Atlético Madrid 47 18
  • 2 Real Madrid 40 19
  • 3 FC Barcelona 37 19
  • 4 Sevilla FC 36 19
  • 5 Villarreal CF 34 20
  • 6 Real Sociedad 31 20
  • 7 Granada CF 28 20
  • 8 Real Betis 27 20
  • 9 Athletic Club 24 19
  • 10 RC Celta 24 20
  • 11 Cádiz CF 24 20
  • 12 Levante UD 23 19
  • 13 Getafe CF 23 19
  • 14 Valencia CF 20 20
  • 15 SD Eibar 20 20
  • 16 Real Valladolid 20 20
  • 17 CA Osasuna 19 20
  • 18 Deportivo Alavés 18 20
  • 19 Elche CF 17 18
  • 20 SD Huesca 13 20
  • Detaylı puan durumu için tıklayın