Prof. Dr. Orta: Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta

Trakya, son 90 yılın en kurak dönemini yaşarken, İstanbul'un su ihtiyacını karşılayan barajlardan Kırklareli'nin Vize ilçesinde bulunan Kazandere ile Pabuçdere barajları yağış olmaması nedeniyle kurudu. Prof. Dr. Halim Orta, "Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta" dedi.

2020-12-15 11:25:53 turkiye
Prof. Dr. Orta: Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, yağışların olmaması nedeniyle kuraklığın artığını ve Türkiye’nin son iki yıldır ciddi bir kuraklık yaşandığını söyledi.

Türkiye’nin meteorolojik ve tarımsal kuraklığın tehlikesi altında bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Orta, İstanbul, İzmir gibi büyükşehirlerdeki barajların doluluk oranlarının yüzde 25-30’lara kadar düştüğünü belirterek, Trakya’daki durumun daha farklı olduğunu ifade etti.

‘ELZEM OLARAK YER ÜSTÜ SU KAYNAKLARINI GELİŞTİRMEMİZ GEREK’

Trakya’da daha ziyade yer altı su kaynaklarının kullanıldığını belirten Orta, şunları söyledi:

* Trakya’da maalesef içme kullanma suyu olarak biz daha ziyade yer altı su kaynaklarını kullanıyoruz. Bizde de boyu daha vahim.

Nasıl vahim, örneğin düşecek yağışlarla İstanbul yer üstü kaynakları kullandığı için kısa sürede toparlayabilirken kuyu sularının yer altı sularının derin su kuyularını kullanan bölgelerde bu toparlanma daha gecikebilir ve sıkıntılarla karşılaşabiliriz.

Zaten Türkiye su zengini bir ülke değil. Şöyle değil, şimdi yıllık kişi başına düşen su potansiyeli 1000 ila 2 bin metreküp bölü yıl olan yani kişi başına yılda 1 ila 2 metreküp düşen ülkeler ve bölgeler her an su sıkıntısıyla karşı karşıya olan ülkeler demektir.

Bizim ülkemiz de bugün 95 milyar metreküp civarın da kullanabileceğimiz yer üstü su kaynağımız var. 12 milyar metreküpte su altı kaynağımız var. 3-4 metreküp sınır aşan sularımızdan toplarsak 110 milyar metreküp suyumuz var.

110 milyar metreküp suyu 82 milyon nüfusumuza bölsek aldığımız göçlerle daha başka bizim şu anda yıllık su potansiyelimiz 1300-1350 metreküp bölü yıl kişi başına.

Dolayısıyla biz zaten her an su kısıtıyla karşılaşabilecek sıkıntılı ülkeler içindeyiz. Bu bir yanlış algıdır. O nedenle çok kısa sürede elzem olarak yer üstü su kaynaklarını geliştirmemiz gerekir.

‘KURAKLIK TEHLİKELİ BOYUTTA’

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, kuraklığın tehlikeli boyutta olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

Kuraklık ciddi anlamda tehlikeli boyutta. Tehlike boyutları şu, insanlık tarihine baktığımızda var olduğundan beri 3 şeyden korkmuş insanlar. Açlık-kıtlıktan korkmuşlar, salgın hastalıktan korkmuşlar, savaşlardan korkmuşlar.

Bu nedenle devamlı kaçarak gıda arayarak hastalıktan ve savaştan kaçarak dünya düzeyine yayılmışlar. Son 100 yılda bunlara biraz ara verilmiş gibiydi.

Ne oldu son 100 yıla baktığınız da açlık ve kıtlık önemli düzeyde dünyanın birçok bölgesinde azalmış idi. Salgın hastalıkların çoğu kontrol altına alınma noktasında idi, savaşlar ve barışlarda insan hakları evrensel beyannamesinden epey yoluna girmeye başlamıştı. Şu anda iki tane sıkıntı ile karşı karşıyayız.

* Bir tanesi gıda güvenliği, ikincisi de salgın hastalıklar ile mücadele. Yani baktığınız da dünya kurulduğundan bu yana o temel etkiden çokta bir şey değişmemiş onu görüyoruz.

*Onlar halen insanı yaşamı tehdit etmeye devam ediyor. Sıkıntı hakikaten büyük şöyle büyük. Bir an önce bu farkındalığı yaşamamız lazım. Eğer bu farkındalığı yaşamazsak nedir bu farkındalık.

Bugün yaşadığımız olayın esas müsebbibi küresel ısınma ve iklim değişikliği. 2015’te Fransa Paris’te iklim değişikliği panelinde 2 bin 100’e kadar yani bu yüz yılın sonuna kadar ısınmanın beş santigrat dereceyi bulacağı söylendi. Tüm katılımcılar ortak bir kararla bunu iki santigrat derecede tutacağını vaat ettiler.

Sözleşmenin altına imza koydular. Yapılan çalışmalar şunu gösteriyor. Eğer bir bölgede, bir ülke de bir kıta da bir coğrafyada yıllık ortalama sıcaklık 1 ile 1,5 derece artsa bile yağış yüzde 10 düşüyor. Yüzde 10 yağış düşerse ne olur? Yağış yüzde 10 düşürse akarsu debileri yüzde 40-70 düşüyor, yarısı gidiyor.

*  Dolayısıyla bunun önüne geçebilmenin yegane yolu küresel ısınmayı durdurmadan geçiyor. Şu anda esas sıkıntı iklim bilimcilerine göre soğuma yaşamamız gereken bir dönemde biz ısınmayı yaşıyoruz. Ciddi bir ısınma.

‘KÜÇÜK BARAJ VE GÖLETLER YAPMAMIZ LAZIM’

Prof.Dr. Halim Orta, su depolamanın çok önemli olduğunun altına çizerek, suyu depolamak için eko sistemli değiştirmeyen küçük depolama tesisleri olan göletler ve barajlar yapılmasıyla biran önce yer üstü su kaynaklarının kullanılması gerektiğini kaydetti. Orta, şunları söyledi:

Trakya’da şu anda bizim 2.8 milyar metreküp yer üstü suyumuz, 0.4 metreküp yer altı suyumuz var. Ama biz maalesef bu 2.8 milyar metreküp yer üstü suyunu bahsettiğim gibi hatta bununla ilgili olarak bir projede yapmıştık.

*Trakya’nın 750 köyü var dedik ki, her köye bir gölet. Her Organize Sanayi Bölgesi’ne bir baraj, bir gölet. Yani yer altı suyunu kullanmayalım dedikçe bizim yer altı suyu beslenmemiz 0.4 milyar metreküp şu anda tahminimize göre. Sanayi ağırlıklı olmak üzere kullanım 1.5 milyar metreküp. Yani dört katı su kullanıyoruz.

* Bu da yer altı su tablasını korkunç derecede aşağıya çekiyor. Yani ben bölgede 30 yıldan beri arazide su kaynakları çalışan bir bilim insanı olarak 20-25 yıl önce 70-80 metrede olan Ergene’deki su tablası bugün 400 metreleri aşmış durumda.

Ne yapacağız ekosistemi ve doğal dengeyi bozmayan etkilemeyen küçük ve orta ölçekli gölet ve barajlar yapmamız lazım ve bunları alternatif kullanımı, örneğin normal yıllarda hayvan içmesinde, tarımsal sulamada kullanırken sıkıntılı dönemde derhal bunları içme ve kullanma suyu olarak yerleşim bilimlerine tahsis etmemiz lazım.

Puan Durumu
  • TakımlarPO
  • 1 Beşiktaş 81 37
  • 2 Fenerbahçe 76 37
  • 3 Galatasaray 75 37
  • 4 Trabzonspor 64 37
  • 5 Sivasspor 58 37
  • 6 Aytemiz Alanyaspor 57 38
  • 7 Hatayspor 57 37
  • 8 Gaziantep FK 54 37
  • 9 Göztepe 51 37
  • 10 Fatih Karagümrük 51 37
  • 11 Atiker Konyaspor 45 37
  • 12 Çaykur Rizespor 45 37
  • 13 Antalyaspor 43 38
  • 14 Başakşehir 43 37
  • 15 Evkur Yeni Malatyaspor 41 37
  • 16 Kasımpaşa 40 37
  • 17 Kayserispor 39 37
  • 18 MKE Ankaragücü 38 37
  • 19 BB Erzurumspor 37 38
  • 20 Gençlerbirliği 35 37
  • 21 Denizlispor 28 37
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Adana Demirspor 67 33
  • 2 Giresunspor 67 33
  • 3 Yilport Samsunspor 67 33
  • 4 Istanbulspor 61 33
  • 5 Altay İzmir 60 33
  • 6 Altınordu 57 33
  • 7 Keçiörengücü 55 33
  • 8 Ümraniyespor 50 33
  • 9 Tuzlaspor 47 33
  • 10 Bursaspor 46 33
  • 11 Royal Hastanesi Bandirmaspor 42 33
  • 12 Boluspor 39 33
  • 13 Balıkesirspor 35 33
  • 14 Adanaspor 34 33
  • 15 Menemenspor 34 33
  • 16 Akhisar Belediyespor 29 33
  • 17 Ankaraspor 26 33
  • 18 Eskişehirspor 8 33
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Manchester City 80 34
  • 2 Manchester United 67 33
  • 3 Leicester City 63 34
  • 4 Chelsea 61 34
  • 5 West Ham United 58 34
  • 6 Tottenham Hotspur 56 34
  • 7 Liverpool 54 33
  • 8 Everton 52 33
  • 9 Arsenal 49 34
  • 10 Aston Villa 48 33
  • 11 Leeds United 47 34
  • 12 Wolverhampton Wanderers 42 34
  • 13 Crystal Palace 38 33
  • 14 Brighton & Hove Albion 37 34
  • 15 Southampton 37 33
  • 16 Burnley 36 34
  • 17 Newcastle United 36 34
  • 18 Fulham 27 34
  • 19 West Bromwich Albion 26 34
  • 20 Sheffield United 17 34
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Atlético Madrid 76 34
  • 2 Real Madrid 74 34
  • 3 FC Barcelona 74 34
  • 4 Sevilla FC 70 34
  • 5 Real Sociedad 53 34
  • 6 Villarreal CF 52 34
  • 7 Real Betis 51 34
  • 8 Granada CF 45 34
  • 9 Athletic Club 45 34
  • 10 RC Celta 44 34
  • 11 CA Osasuna 40 34
  • 12 Cádiz CF 40 34
  • 13 Levante UD 38 34
  • 14 Valencia CF 36 34
  • 15 Getafe CF 34 34
  • 16 Deportivo Alavés 31 34
  • 17 Real Valladolid 31 34
  • 18 SD Huesca 30 34
  • 19 Elche CF 30 34
  • 20 SD Eibar 26 34
  • Detaylı puan durumu için tıklayın