Koronavirüs hem tehdit hem fırsat

Tüm dünyaya dalga dalga yayılan koronavirüs, başta salgının sıfır noktası Çin'de olmak üzere birçok sektöre milyar dolarlarca kayıp yaşattı.

2020-03-13 19:07:08 ekonomi
Koronavirüs hem tehdit hem fırsat


Ege Giyim Sanayicileri Derneği’nin Ege İhracatçı Birlikleri’nde düzenlediği panelde koronavirüsün ulusal ve uluslararası pazarda tekstil ve hazır giyim sektörüne yansımaları tartışıldı. 

Panelin moderatörlüğünü Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Burak Sertbaş yaparken, Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Toygar Narbay, Hugo Boss Genel Müdür Yardımcısı Nurgül Şahin, LC Waikiki Tedarik Müdürü Şenol Dallı, LC Waikiki Deniz aşırı Tedarik Müdür Yaşar Bozkurt, Söktaş Genel Müdür Yardımcısı Seyhan Aktemur panele konuşmacı olarak katıldı. 

Koronavirüs bilançosu ağırlaşıyor 

Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Burak Sertbaş, koronavirüs bilançosunu açıkladı. 

“İlk olarak Çin’de görülen ve daha sonra Güney Kore, İran’da yayılan ve bu hafta sonu itibariyle 16 milyon kişinin yaşadığı İtalya’nın Lombardiya bölgesi karantina altına alınmıştı. 10 Mart itibariyle de karantina uygulamasının tüm ülkede uygulanmasına karar verildiği haberini aldık. Dünyanın dört bir yanında bu sabah itibariyle vaka sayısı 130 bine yaklaşmış durumda. 81 bin vakayla Çin ilk sırada, İtalya’da vaka sayısı 13 bine ulaştı. Bu ülkeleri 9 bin ile İran, 8 bin ile Güney Kore takip ediyor. Şu ana kadar virüs nedeniyle dünya genelinde 4 bin 700 kişi hayatını kaybetti. 11 Mart itibarıyla virüs ülkemizde de görüldü.” 

Dünya piyasalarında domino etkisi 

Sertbaş, salgının insanların sağlığını etkilenmesinin yanı sıra küresel ekonomiyi de sekteye uğrattığını sözlerine ekledi. 

“Koronavirüs krizi son 2 aylık dönemde dünya ekonomisini, tedarik ve değer zincirlerini ve dolayısıyla hazır giyim ve tekstil sektörünü de derinden etkiledi. Dünya ekonomisinin en büyük ikinci oyuncusu Çin’de üretimin durma noktasına gelmesi ve Çin genelinde lojistikte yaşanan sıkıntılar birçok sektörde küresel çapta ciddi sıkıntılara neden oldu. Çin’in birçok bölgesinde fabrikalar kapalı veya düşük kapasitede çalışıyor. Birçok yabancı marka Çin genelinde mağaza sayısını azaltma yoluna gitmektedir. Çin ekonomisinin büyüme oranının önümüzdeki dönemde %6’dan %4’lere düşeceği öngörülüyor.” 

Hem tehdit hem fırsat 

Burak Sertbaş, Çin’de taleplerde görülen düşüşün kısa vadede Türk hazır giyim sektörüne sipariş ve ihracat artışı olarak döneceği görüşünde. 

“Salgının ve neden olduğu sorunların devamı durumunda bu yıl hazır giyim sektörümüzün ihracatında 2-3 milyar dolarlık bir artış görülmesini bekliyorduk. Mevcutta yüzde 85 düzeylerinde olan sektördeki kapasite kullanım oranının önümüzdeki dönemde daha da artması beklenmekteydi. Sektörün ihracatındaki asıl artışın Nisan’dan sonra ortaya çıkacağı öngörüyorduk. Ancak Avrupa’da özellikle de ülkemiz ihracatında 3.sırada olan İtalya’daki gelişmeler sonrası hazır giyim ihracatının ana pazarı olan Avrupa ve ABD pazarı ile Ortadoğu ülkelerinde yeni koronavirüs vakalarının günden güne artmasının tüketimi azaltabileceği ve bu ülkelere hazır giyim ihracatında gerçekleşecek olan artışları yavaşlatabileceği görüşündeyim.” 

Ege Giyim Sanayicileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hayati Ertuğrul, Çin’den başlayan şu anda 120 ülkede baş gösteren koronavirüsün gerek ekonomi gerek sağlık tüm dünyanın kabusu haline geldiğini söyledi. 

Bağışıklık sistemi güçlü olanları etkilemeyecek 

Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanı Dr. Ahmet Tuncay Batur, koronavirüs salgınına karşı alınacak önlemlerden bahsetti. 

“Virüsler dünyada her zaman görülür. Biz böyle zamanlara hem bireysel hem de ekonomik açıdan hazırlıklı olmalıyız. Korkak davranarak bir yere varamayız. Sosyal medyadaki dezenformasyon içerikli paylaşımlara itibar etmeyin. Bağışıklık sistemi iyi olan birinin koronavirüsten etkilenme ihtimali yok. Sağlık Bakanlığı sıkı tedbirler aldı. Bakanlık bürokratları, akademisyenler ve uzmanların yer aldığı bir Koronavirüs Bilim Kurulu oluşturuldu. Eğitimler veriliyor, vatandaşlar bilgilendiriliyor.” 

Siparişler teslim edilemiyor, tazminat kapıda 

Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Toygar Narbay ise hazır giyim sektöründe ihracat ve ithalatın genel durumu ile Çin'in küresel pozisyonu hakkında bilgi verdi. 

“Çin Sanayi Bakanlığı’na mücbir sebep belgesi için başvurular bin 600 firmayı geçmiş durumda. Çinli tedarikçilerin müşterilere malı yükleyememeleri tazminat konusu olacak. Bu malların bedellerini ya tahsil ettiler ya edecekler. Alacak kişilerin elinde bu mallar nasıl sezonu geçtikten sonra satılacak, bu kayıplar kimin tarafından karşılanacak? Bu büyük bir problem. Yüzde 7-8’lerle büyüyen Çin’in yüzde 4’ün altında büyüme gerçekleştirmesi bekleniyor. Washington-Pekin arasında yapılan birinci faz ticaret anlaşmasına göre Çin, 2017’yi baz alarak ABD'den ithal ettiği mal ve hizmet tutarını 2020 ve 2021 yıllarında en az 200 milyar dolar artıracak. Bu anlaşma Çin’in mevcut durumundan dolayı nasıl işleyecek? ABD tarafında nasıl kullanılacak? Takip etmemiz gereken önemli konulardan biri.” 

Hazır giyim ihracatında Çin’in payı 170 milyar dolar 

Narbay, Baltık Kuru Yük endeksine göre global büyümenin iyi senaryoda yarım puan kötü senaryoda ise 1,5 puan gerileyeceğini söyledi. 

“Yüzde 85’i tekstil hazır giyime bağlı Bangledeş’te koronavirüs salgını yaşansaydı ülke iflasın eşiğine gelmişti. Çin’in sektörel bağımlılığı yüzde 7,7. Türkiye’nin ise 10,4. Dünya hazır giyim harcamaları toplamda 480-490 milyar dolar hazır giyim ihracatı ve 1,4 milyar dolar seviyesinde perakende harcamamız var. Dünya ihracatından hazır giyimin aldığı pay ise yüzde 2,7’ler civarında. Hazır giyimde ilk 40 ihracatçıya bakarsak Çin’in payı 158 milyar dolar Hong Kong’u da eklersek 170 milyar dolar civarında toplamda bir payı var hazır giyim ihracatında. Türkiye’nin ise 17,6 milyar dolar.” 

Artış bekleniyor 

Çin’in yüzde 10 küçüldüğünde Türkiye kadar daha kapasiteye ihtiyacı olacağına değinen Narbay bunu hiçbir ülkenin karşılamasının mümkün olmadığını sözlerine ekledi. 

“Yüzde 85 kapasiteyle doluluk oranıyla bütün makineleri aynı anda kullanmamız mümkün olmadığına göre yeni yatırım yapmadan yeni bir kapasite yaratmak büyük oyuncular siparişlerini içeri çekmişken bütün tedarik zincirleri neredeyse 1 yıllık siparişleri bloke etmişken ihracatçının kolay kolay siparişi üretecek yer bulması kolay olmayacak. Mutlaka artış olacak ama Türkiye’nin kaldırabileceğinin ötesinde olacak. Alıcıların ciddi anlamda siparişlerini risk yönetimi çerçevesinde tekrar planlayacağını düşünüyorum.“



Puan Durumu
  • TakımlarPO
  • 1 Beşiktaş 67 31
  • 2 Fenerbahçe 63 32
  • 3 Galatasaray 62 32
  • 4 Trabzonspor 58 33
  • 5 Gaziantep FK 50 31
  • 6 Aytemiz Alanyaspor 49 32
  • 7 Hatayspor 49 32
  • 8 Fatih Karagümrük 49 33
  • 9 Göztepe 46 33
  • 10 Sivasspor 44 31
  • 11 Atiker Konyaspor 40 31
  • 12 Antalyaspor 39 32
  • 13 Çaykur Rizespor 36 32
  • 14 Kasımpaşa 35 32
  • 15 Evkur Yeni Malatyaspor 33 31
  • 16 MKE Ankaragücü 33 31
  • 17 Başakşehir 33 32
  • 18 Kayserispor 33 31
  • 19 Gençlerbirliği 31 31
  • 20 BB Erzurumspor 28 32
  • 21 Denizlispor 26 31
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Giresunspor 60 29
  • 2 Yilport Samsunspor 57 29
  • 3 Adana Demirspor 55 29
  • 4 Altay İzmir 53 29
  • 5 Altınordu 52 29
  • 6 Istanbulspor 51 29
  • 7 Keçiörengücü 49 29
  • 8 Tuzlaspor 41 29
  • 9 Bursaspor 40 28
  • 10 Royal Hastanesi Bandirmaspor 39 29
  • 11 Ümraniyespor 38 28
  • 12 Boluspor 35 29
  • 13 Balıkesirspor 32 29
  • 14 Adanaspor 31 28
  • 15 Menemenspor 30 29
  • 16 Akhisar Belediyespor 25 29
  • 17 Ankaraspor 19 28
  • 18 Eskişehirspor 8 29
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Manchester City 74 32
  • 2 Manchester United 60 30
  • 3 Leicester City 56 30
  • 4 Chelsea 54 31
  • 5 Liverpool 52 31
  • 6 West Ham United 52 30
  • 7 Tottenham Hotspur 49 30
  • 8 Everton 47 29
  • 9 Leeds United 45 31
  • 10 Aston Villa 44 30
  • 11 Arsenal 42 30
  • 12 Wolverhampton Wanderers 38 31
  • 13 Crystal Palace 38 31
  • 14 Southampton 36 30
  • 15 Burnley 33 30
  • 16 Brighton & Hove Albion 32 30
  • 17 Newcastle United 29 30
  • 18 Fulham 26 32
  • 19 West Bromwich Albion 21 30
  • 20 Sheffield United 14 30
  • Detaylı puan durumu için tıklayın
  • TakımlarPO
  • 1 Atlético Madrid 66 29
  • 2 FC Barcelona 65 29
  • 3 Real Madrid 63 29
  • 4 Sevilla FC 58 29
  • 5 Real Sociedad 46 29
  • 6 Real Betis 46 29
  • 7 Villarreal CF 46 29
  • 8 Levante UD 38 30
  • 9 RC Celta 37 29
  • 10 Athletic Club 37 30
  • 11 Granada CF 36 29
  • 12 Cádiz CF 35 30
  • 13 Valencia CF 33 29
  • 14 CA Osasuna 31 29
  • 15 Getafe CF 30 30
  • 16 SD Huesca 27 30
  • 17 Real Valladolid 27 29
  • 18 Elche CF 26 30
  • 19 Deportivo Alavés 24 30
  • 20 SD Eibar 23 30
  • Detaylı puan durumu için tıklayın